Gdy poprosiłam swoich studentów, by przysłali mi zdjęcia zestawu "na kleszcze", dostałam wiele zdjęć, a na jednym były: kleszcz, pęseta, butelka wódki i siekiera. Zdjęcie miało podpis: "Zestaw ostatniej szansy" – opowiada dr inż. Anna Wierzbicka – zoolog i leśnik z Uniwersytetu Przyrodniczego w PoznaniuKleszcze są nosicielami boreliozy i też wirusa kleszczowego zapalenia mózgu. Nawet jedno ugryzienie to ryzyko zachorowania, a nawet śmierci. Przed zachorowaniem chroni tylko szczepionka – mówi prof. dr hab. med. Joanna Zajkowska z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w BiałymstokuJak usunąć kleszcza? Jak najszybciej. Najprostsze, najtańsze sposoby są najlepsze — czyli zwykła pęseta. Te droższe, reklamowane gadżety do usuwania kleszczy są przereklamowane – dr inż. Anna WierzbickaPytanie z sali: "A jak się urwie kleszczowi głowę, to co?" Dr inż. Anna Wierzbicka: "Kleszcze nie mają głów, więc nie wiem, co pani chce urywać". Konferencja była częścią kampanii "Nie igraj z kleszczem. Wygraj z kleszczowym zapaleniem mózgu" i obfitowała w wiele zaskoczeń. A ten, kto przyszedł na nią, myśląc, że o kleszczach wie wszystko, bardzo szybko został wyprowadzony z błęduW poniższym tekście znajdziesz wideo instrukcję, jak bezpiecznie usunąć kleszcza. Więcej tekstów na stronie głównej Onetu, a relacja z wojny w Ukrainie na żywo pod tym linkiemWarszawa, Ogród Botaniczny, godz. Szykujemy się na spacer w poszukiwaniu kleszczy. Już wyległy, wystarczyło, że temperatura osiągnęła zaledwie trzy stopnie. Za chwilę "polowanie" na pajęczaki, przewodnikami są: dr inż. Anna Wierzbicka* – zoolog i leśnik z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (w uszach ma kolczyki – kleszcze, ktoś nawet się nabrał i myślał, że kleszcz wbił się w ucho) i prof. dr hab. n. med. Joanna Zajkowska**, specjalistka chorób zakaźnych z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Dr Wierzbicka szykuje białą płachtę na kiju i ma pokazać nam tzw. technikę flagowania, dzięki której dowiemy się, gdzie przebywają kleszcze. I już mamy zacząć, gdy zaczyna się ulewa i kleszcze uciekają. My też chowamy się w budynku. I zamęczamy ekspertki serią pytań, niczym z filmu Woody Allena, o "wszystko, co chcielibyście wiedzieć, ale wstydzicie się zapytać". Najpierw seria pytań do dr inż. Anny Wierzbickiej: Pytanie 1: Gdzie najczęściej można znaleźć kleszcza na ciele? Na głowie, jeśli np. na spacer do lasu poszliśmy bez kapelusza?Kleszcze najczęściej znajdujemy na łydkach - aż 70 proc. Nie na głowie, bo nie spadają z drzew. Z łydek wędrują pod kolana i do pachwin, pach i zgięć łokci. Wszędzie, gdzie skóra jest delikatna, a nie na kolana i pięty. Możemy trafić je też za uszami i na linii włosów, szczególnie u dzieci, bo mają w tych miejscach szczególnie delikatną i cieplejszą skórę. Część kleszczy od razu pędzi w górę, by jak najszybciej dostać się w te 2: Jak usunąć kleszcza, jeśli już zdążył wbić się nam w skórę?Jak najszybciej. Bo wirus przedostaje się do organizmu człowieka błyskawicznie. Najprostsze, najtańsze sposoby są najlepsze. A te mocno reklamowane, są… przereklamowane. Najlepsza jest zwykła pęseta. Chwytamy kleszcza pewnym ruchem i szybko wyciągamy. Nie kręcimy nim, nie próbujemy złapać kleszcza za tyłeczek, bo jest miękki i łatwo się rozwala. Możemy też użyć kleszcz-karty z wbudowaną lupką, którą kupimy w aptece. Jest wielkości karty kredytowej, można nosić w moich studentów, by przysłali mi zdjęcia zestawów "na kleszcze". Dostałam wiele zdjęć, a na jednym był kleszcz, pęseta, butelka wódki i siekiera. I podpis: "Zestaw ostatniej szansy". Ale tego zestawu jednak nie polecam :)Po usunięciu kleszcza odkażamy skórę prowadziła Jagoda Kamińska, prezeska Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia (z lewej), siedzą: prof. Joanna Zajkowska i dr Anna Wierzbicka - agas / Archiwum prywatneJak ktoś ma potrzebę posiadania zestawu "na kleszcze" w ładnym pudełeczku, to może go kupić, ale… zestawy zawierające egzotyczne olejki to ściema. Jedyna roślina, która odstrasza kleszcze ,to geranium. Kleszczy nie smarujemy żadnym olejkiem, kremem, wykręcamy kleszcza, bo może on wtedy zwymiotować i do naszego organizmu dostaną się bakterie z jego brzucha. Wyciągajmy kleszcza jak najszybciej, najprościej, by go jak najmniej zdenerwować...Pytanie 3: A jak się oderwie kleszczowi głowę, to co wtedy?Kleszcze nie mają głowy, nie wiem, co pani chce oderwać (rozlega się śmiech na sali). Kleszcze mają narząd gębowy, tzw. ryjek. Jak ryjek zostanie w ciele, to się go nie wyrywa, tylko zostawia i dezynfekuje to miejsce. Wyrywanie jest niebezpieczne, tak jak rozerwanie kleszcza. Bakterie boreliozy z jelit kleszczy są dla nas po ugryzieniu wysysają z nas krew, bo potrzebują białka. Potem wyrzucają z siebie nadmiar płynu - po 24 godz. albo dwóch, trzech dniach. Szybkie usunięcie kleszcza zapobiega boreliozie. Niestety nie przed wirusem zapalenia kleszczowego mózgu, bo zakażenie następuje już w trakcie kleszczami zostaliśmy "zaatakowani", wchodząc na konferencję. To były kleszcze pocieszenia, bo prawdzie skutecznie ukryły się przed nami w zaroślach Ogrodu Botanicznego w Warszawie - agas / Archiwum prywatne rozmówczyniPytanie 4: Co zrobić z wyjętym kleszczem. Czy wysłać go do badania do laboratorium sanepidu, by sprawdzić, czy nie zawierał bakterii boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu?Nie, to bez sensu. Zdarzają się wyniki fałszywie dodatnie. I zdarza się też, że wynik jest ujemny, a ktoś, kto "złapał" tego kleszcza i tak na boreliozę zachoruje. A co zrobić z wyrwanym kleszczem? Spuścić go w 5: Kto jest najbardziej narażony na złapanie kleszczy?Więcej kleszczy znajdują na sobie kobiety. Kleszcze "lubią" szczególnie kobiety w ciąży i dzieci. To nie są oficjalnie potwierdzone dane, ale tak wynika z naszych obserwacji. Narażone są wszystkie osoby, które spędzają czas w lesie, np. leśnicy uprawiający w lesie jogging. Gdy się pocimy, mamy szybszą przemianę materii i wydzielamy więcej dwutlenku węgla. A to przyciąga dr Anny Wierzbickiej do łapania i usuwania kleszczy - agas / Archiwum prywatnePytanie 6: Czego potrzebują kleszcze?Gleby, roślin i zwierząt. W miastach coraz częściej pojawiają się dziki, coraz więcej jest lisów, jeży, szczurów i ptaków, a wszystkie te stworzenia przenoszą kleszcze na duże odległości. Nic więc dziwnego, że kleszczy jest więcej i to nie tylko w lesie i w parkach. Także w domach, bo przynoszą je psy, koty i my na ubraniu. Zanim kupimy na wiosnę obrożę odstraszającą kleszcze dla psa, może się okazać, że już kleszcze mamy. Wystarczą zaledwie trzy stopnie za oknem i kleszcze się budzą do życia. Oczywiście poruszają się wolniej, jest ich mniej, ale 7: Czy inwazja kleszczy to efekt ocieplenia klimatu?To, czy kleszczy jest więcej, czy mniej, bardziej zależy właśnie od ilości zwierząt. Zimą, gdy mamy na sobie spodnie, wyższe buty, zagrożenie kleszczami jest niewielkie. To nie znaczy, że ich nie ma. Są – spotkać je można dziś nie tylko wiosną i latem, ale i zimą. Cykle rozwojowe kleszczy się skracają, więc możemy spotkać równocześnie kleszcze w różnych stadiach – kiedyś latem były larwy, a jesienią dorosłe kleszcze. Teraz wiosną możemy natknąć się i na larwy, i dorosłe 8: Jakie preparaty na kleszcze są najbardziej skuteczne i na ile godzin nas zabezpieczają przed kleszczami?Preparatów na kleszcze jest wiele, a producenci podają informacje o tym, ile godzin działa preparat. Prawda jest taka, że skuteczność badana jest w klimatyzowanym, wentylowanym laboratorium ze stałą temperaturą. Ktoś wystawia spryskaną preparatem rękę i nogę, na nie kładzie mu się kleszcza. Wyniki mówią, że preparat działa do czterech godzin. W realu tak nie będzie. A najskuteczniejsze preparaty aplikuje się tylko na ubranie, nie skórę, bo mogą być szkodliwe dla 9 (z sali): Biję się z myślami, czy zadać to pytanie, ale… czy gdyby człowiek założył na siebie antykleszczową obrożę dla psów, to by go ochroniła? Przecież psa ta obroża chroni dłużej niż cztery godziny…(Oczywiście rozlega się w tym momencie śmiech na sali).Część leśników kupuje obroże dla psów, tnie je na kawałki i wkłada do kieszeni swojego ubrania terenowego. Na szyję i ręce nie, bo obroże są nasączone preparatem o silnym działaniu, a nie były testowane na ludziach. Ale umieścić je w ubraniu? Czemu dr inż. Anna Wierzbicka demonstruje nam, jak sprawnie usunąć kleszcza. Modelem jest pomarańcza z wbitymi goździkami. Usuwa "kleszcze" pęsetą i tzw. kleszczekartą. Podobno te najtańsze są te najlepsze, bo mają lupkę, przez którą dobrze widać kleszcza. Kartę wsuwamy pod kleszcza i usuwamy podobnie, jak pęsetą. Czyli szybkim ruchem do seria pytań do prof. Joanny Zajkowskiej:Pytanie 1: Jakie najgroźniejsze choroby możemy złapać od kleszczy i czy w Polsce zachorowań jest dużo?borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu są najgroźniejsze. Wirus KZM infekuje ośrodkowy układ nerwowy. Może wywołać zapalenie opon mózgowo-rdzeniownych i mózgu. Skutkiem może być niepełnosprawność, a nawet odwróciła uwagę od wielu chorób, a teraz jeszcze naszą uwagę zajmuje wojna w Ukrainie. Zapomnieliśmy także o zapaleniu mózgu. Kleszczy nie obchodzi pandemia ani wojna. Bytują nawet tam, gdzie jeszcze nie ma zieleni, a jedynie suche badyle. Zapach przebiegającego psa na pewno je zwabi. Pójdą w to miejsce i będą czekać na kolejnego 2: Czy Polska ma więcej zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu niż inne kraje?W Europie jest ponad 10 tys. zachorowań i hospitalizacji, w tym kilkaset ciężkich przypadków. W porównaniu z sąsiednimi krajami mamy mniej zachorowań, ale nie do końca wiemy, jak wygląda statystyka – oddziały zakaźne, na które dotąd trafiały osoby, które zachorowały po kontakcie z kleszczem, zostały dedykowane pacjentom covidowym. A pacjenci z objawami kleszczowego zapalenia mózgu byli leczeni na innych oddziałach. Objawowo i bez potwierdzenia zakażenia w badaniach laboratoryjnych. Tych przypadków lekarze nie mogli zgłosić jako kleszczowe zapalenie mózgu (KZM). Jednak w Europie w ostatnich pięciu latach podwoiła się liczna przypadków 3: Dlaczego zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu jest coraz więcej?Tłumaczone jest to zmianami klimatu – łagodne zimy sprawiają, że kleszcze dłużej żerują, a my w ciągu roku przebywamy przez większą niż przed laty liczbę miesięcy na powietrzu. Do tego wspomniana łagodna zimna sprawia, że tak, jak mówiła dr Anna Wierzbicka, drobne zwierzęta, którym nie zawsze udawało się przeżyć srogą zimę, teraz ją przeżywają i roznoszą kleszcze – chodzi o szczury, jeże, dr hab. n. med. Joanna Zajkowska - Materiały prasoweKleszcze pojawiły się już np. w Norwegii i w Holandii, w których kiedyś ich nie spotykano. W Niemczech problem z kleszczami pojawił się na południu kraju. Bo są tam już zapalenie mózgu jawi się nam jako choroba leśników i tych, którzy mieszkają pod lasem, a zachorować może każdy, jeśli chodzi na spacery z psem, biega po lesie, pracuje w 4: Czy jeśli mamy podejrzenie, że zachorowaliśmy na boreliozę albo kleszczowe zapalenie mózgu, to powinniśmy, nawet na własny koszt, zrobić badanie, które to potwierdzi?Potwierdzenie badaniem serologicznym, że mamy do czynienia z kleszczowym zapaleniem mózgu, nie zmienia postępowania leczniczego, więc nie jest to potrzebne, to tylko zaspokojenie 5: Jeśli zakażenie przechodzimy lekko i nie znaleźliśmy wcześniej kleszcza na swoim ciele, to jakie objawy mogą sugerować, że nasza choroba jest po kontakcie z kleszczem?To tzw. letnia grypa, czyli objawy grypy, ale poza sezonem grypowym, np. lekka gorączka, bóle mięśni itp. To są pierwsze objawy i mogą być jeszcze na tym etapie zwalczone przez nasz organizm. Jeśli tak się nie stanie, to "grypa" może przerodzić się w zapalenie mózgu, rdzenia kręgowego, które są obarczone ciężkimi powikłaniami, z ryzykiem zgonu wędrujący jest charakterystycznym objawem boreliozy, przypomina wysypkę skupioną w kolistym kształcie. Rumień wędrujący pojawia się we wczesnym stadium boreliozy w miejscu wkłucia kleszcza 3-30 dni po ugryzieniu (średnio 7 dni). Nie każda osoba zarażona boreliozą będzie miała rumień – objawia się on u ok. 70-80 proc. 6: W których rejonach Polski świadomość ryzyka związanego z kleszczami jest największa?Świadomość zapadalności na choroby odkleszczowe jest większa na Podlasiu, w województwie lubelskim, na tzw. ścianie wschodniej. Ale świadomość nie oznacza chęci szczepienia. W tych regionach ludzie często bagatelizują zagrożenie. W szpitalu spotykam młode osoby z tamtych terenów,. Mówią: "myślałem, że mnie to nie dotyczy, bo babcia miała kleszcze, tato i zawsze wokół były kleszcze, ale nie bałem się, bo nic złego nikomu się nie działo". Więcej jest też dziś zachorowań na 7: Przed zachorowaniem na kleszczowe zapalenie mózgu chronią szczepienie. Komu można je zalecić?Szczepienia te zalecane są dla osób, które są narażone na kontakt z kleszczem, bo często przebywają w rejonie ich częstszego kleszczowe zapalenie mózgu nie ma leku, jedyną skuteczną metodą ochrony jest wszyscy oglądamy dwa przerażające filmiki: na jednym mężczyzna po ugryzieniu przez kleszcze ma silne powikłanie neurologiczno-mięśniowe – zanik mięśni w jednym z barków, problemy z poruszaniem się. Na drugim młoda dziewczyna, która zachorowała na boreliozę, porusza się z trudem, a jest po roku 8: Jak to możliwe, że te osoby nie mogą wrócić do pełnej sprawności?Nowe metody diagnostyczne pomagają znaleźć konkretne miejsca uszkodzeń nerwów, ale wciąż nie mamy skutecznego sposobu na całkowite odwrócenie spustoszenia, które choroba wideo zobaczysz, JAK BEZPIECZNIE USUNĄĆ KLESZCZA, a pod wideo ciąg dalszy tekstuPytanie 9. Czy Polacy wiedzą o szczepionce przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu i czy jest ona bezpieczna?Szczepionka przeciw KZM jest jedną z najlepiej przebadanych. W Polsce świadomość ryzyka zachorowania na KZM i świadomość istnienia szczepionki jest podobna, jak w Austrii – dosyć duża, bo połowa ludzi jest tego świadoma. Jednak w Polsce mimo tego szczepi się bardzo znikoma część z nas. W Austrii – aż 80 Polsce grupą najbardziej wyszczepioną są leśnicy – po roku 1990 szczepią się chętnie. Bo funduje im te szczepionki pracodawca, i przez te lata przekonali się, że po szczepieniu nikt z leśników nie ma autyzmu, którym straszą przeciwnicy szczepień. Nie obserwujemy też u nich poważnych powikłań. I oczywiście, choć regularnie narażają się na kontakt z kleszczami, nie chorują. Pacjentów wśród leśników nie 10: Ile dawek szczepionki przeciw KZM trzeba przyjąć?Trzy dawki. Już pierwsza generuje przeciwciała, a po miesiącu od drugiej dawki mamy niemal pełną odporność. By ją utrwalić, należy przyjąć trzecią dawkę po 12 miesiącach. Młode osoby zabezpieczy to na pięć lat, a starsze na trzy, bo mają słabszy układ odpornościowy. Szczepionka kosztuje 300 zł, ale to wydatek rozłożony na trzy części – ostatnia dawka rok po pierwszej. W Polsce nie ma refundacji dla wszystkich, ale np. Czesi, którzy mieli ostatnio bardzo dużo zachorowań, już refundację 11: Czy każdy powinien się zaszczepić?Trzeba oszacować ryzyko. Czy mieszkamy na terenie częstego występowanie kleszczy. Czy często eksponujemy się na kontakt, bo np. codziennie uprawiamy jogging w lesie, parku. Jeśli mamy bardzo osłabiony układ odpornościowy, np. po przeszczepie, powinniśmy się szczepić. To forma polisy ubezpieczeniowej. Teoria teorią – statystyka mówi, że przy wielokrotnych wyjściach do lasu ryzyko jest większe, ale jeśli mamy pecha, to jedno wyjście w miejsce występowania kleszczy też może skończyć się zachorowaniem. Przed nami czas wyższych temperatur i wyjazdy, także do terenów, w których kleszcze występują częściej...Pytanie 12: Czy powikłania po chorobie przenoszonej przez kleszcze, czy to wirusowej, jak KZM, czy bakteryjnej, jak borelioza, są ciężkie?To tak, jak z cvidem – większość osób przechodzi zakażenie lekko. Ale wciąż nie jesteśmy w stanie przewidzieć, kto jak przejdzie chorobę. Czasem ktoś przechodzi zakażenie lekko, w ogóle nie jest go świadomy i nie potrzebuje hospitalizacji, a po jakimś czasie okazuje się, że zaczyna utykać i trafia do neurologa. A wtedy badanie serologiczne pokazuje, że przeszedł zakażenie 13: Jakie objawy, oprócz niedowładów, mogą wskazywać, że zachorowaliśmy na boreliozę?Kłopoty ze snem, koncentracją, bóle głowy, epizody depresyjne… Ale jeśli okaże się, że stany depresyjne wynikają z boreliozy, to i tak leczy się je tak samo, jakby pochodzenie obniżonego nastroju było 14: Każdy kleszcz roznosi choroby?Nie. Tylko co 6-7 kleszcz jest zakażony. Więc jeśli "złapaliśmy" kleszcza, nie oznacza to zachorowania. Kleszcz nie musiał być zakażony, a nawet jeśli był, też nie znaczy to, że zachorujemy, bo układ odpornościowy może zakażenie zwalczyć. Coraz częściej jesteśmy straszeni też innymi chorobami przenoszonymi przez kleszcze, ale niepotrzebnie, bo to naprawdę niezwykle rzadkie tym linkiem znajdziesz instrukcję krok po kroku JAK BEZPIECZNIE USUNĄĆ KLESZCZANie ma więcej pytań, konferencja się kończy, a że wciąż mocno pada, zamiast spaceru po ogrodzie botanicznym w poszukiwaniu kleszczy, idziemy na spacer do palmiarni. Nie ma tu kleszczy, a w każdym razie skutecznie się przed nami ukrywają. Są za to piękne rośliny, np. sukulenty z Ameryki Północnej i Południowej, a nawet owocują figi, co możecie zobaczyć na poniższych obrazkach:Zamiast spaceru "z kleszczami" mieliśmy spacer po palmiarni Ogrodu Botanicznego w Warszawie - archiwum prywatne autorkiSpotkanie z ekspertkami było częścią kampanii "Nie igraj z kleszczem. Wygraj z kleszczowym zapaleniem mózgu", która ruszyła 21 kwietnia, w przededniu obchodów Europejskiego Tygodnia Szczepień (24-30 kwietnia). Więcej o kampanii i profilaktyce chorób odkleszczowych znajdziesz pod tym linkiem: i organizatorami kampanii jest Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej i Pfizer, partnerami Fundacja Aby Żyć i utworzenia: 25 kwietnia 2022, 21:12Chcesz, żebyśmy opisali Twoją historię albo zajęli się jakimś problemem? Masz ciekawy temat? Napisz do nas! Listy od czytelników już wielokrotnie nas zainspirowały, a na ich podstawie powstały liczne teksty. Wiele listów publikujemy w całości. Wszystkie znajdziecie tutaj.
Najczęstsza choroba pochodząca od kleszczy to borelioza i zapalenie opon mózgowych – co jest bardzo niebezpieczne. Przez kleszcza można się nabawić także zakażenia krwi. Kleszcz jest to bardzo mały pasożyt w początkowym stadium, z biegiem czasu jeśli się szybko go nie usunie będzie przypominał sporą brodawkę z nogami .
Kleszcz w skórze – czyli jak usunąć kleszcza i dlaczego warto go zbadać Zagrożenie związane z kleszczami staje się coraz częstsze. Ugryzienie kleszcza może być bardzo niebezpieczne. Kleszcze mogą być nosicielami niebezpiecznych, zagrażających życiu i zdrowiu chorób zakaźnych boreliozy czy odkleszczowego zapalenia mózgu. Z tego artykułu dowiesz się między innymi: W które części ciała są najbardziej narażone na ukąszenie przez kleszcze Jak prawidłowo usunąć kleszcza ze skóry, a jak w żadnym razie nie należy tego robić Jakie narzędzia możemy użyć do wyciągnięcia kleszcza Jak chronić się przed ukąszeniami kleszczy Jakie badania można wykonać po ukąszeniu przez kleszcza W tej części artykułu zajmiemy się najistotniejszymi zagadnieniami związanymi z odnalezieniem kleszcza w skórze Gdzie najczęściej dochodzi do ukąszeń przez kleszcze. Kleszcze, które spadną na człowieka lub przechodzące zwierzę, szukają idealnego miejsca do wgryzienia się w ciało. Wybierają miejsca, gdzie skóra jest miękka. Najczęściej jest to skóra za uszami, pod kolanami i łokciami, na brzuchu, w okolicach miejsc intymnych. Można je także znaleźć na skórze głowy, szyi, na rękach i stopach, pod biustem. Bywa, że chodzą po ofierze kilka godzin, zanim wybiorą odpowiednie miejsce. Człowiek nie czuje momentu wkłucia, ponieważ kleszcz wpuszcza w skórę substancją znieczulającą. Początkowo trudno go zauważyć, jest niewielki, przypomina pieprzyka. Opity krwią kleszcz mocno pęcznieje i staje się widoczny. Jak długo kleszcz siedzi w skórze, jeśli go nie wyciągniemy? Niektórym kleszczom, wystarczy kilka godzin żerowania, inne zaś potrafią być przyczepione do skóry żywiciela nawet kilka tygodni. Zazwyczaj po napiciu się kleszcz samoistnie odpada, przez co samo ukąszenie może być dla ofiary kleszcza niewidoczne. Jak usunąć kleszcza? Kleszcze mogą być nosicielami wielu groźnych chorób, dlatego kiedy odkryjesz kleszcza na skórze, bardzo ważne jest, aby został jak najszybciej usunięty. Im pajęczak zostanie szybkiej wyjęty, tym ryzyko zakażenia będzie mniejsze. Po przyjściu ze spacery lub z lasu należy dokładnie obejrzeć ciało, wziąć prysznic, sprawdzić, czy na skórze nie umiejscowił się pajęczak. Jeżeli jest, należy podjąć odpowiednie kroki. Kleszcza można usunąć ze skóry samodzielnie, jednak część osób nie jest w stanie samodzielnie usunąć kleszcza, odczuwa paraliżujący starach i obrzydzenie. W takiej sytuacji najlepiej usunąć kleszcza w przychodni lekarskiej, która oferuje tego typu usługę, gdzie lekarz lub pielęgniarka wyciągnie pasożyta. Można również samodzielnie usunąć pajęczaka, przy pomocy pęset lub najlepiej za pomocą specjalnych narzędzi. Usunięcie kleszcza warto zacząć od umycia rąk i założenia rękawiczek jednorazowych, co pozwoli uniknąć zakażenia. Kleszcza należy chwycić jak najbliżej skóry, tak aby w trakcie usuwania nie został zgnieciony odwłok kleszcza, a następnie pewnym ruchem wyciągnąć ze skóry, aby nie urwać jego głowy. Należy uważać, aby płyny ustrojowe pajęczaka nie miały kontaktu z człowiekiem. Miejsce po ugryzieniu kleszcza należy zdezynfekować, a miejsce uważnie obserwować. Jeżeli pojawi się rumień, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Narzędzia do usuwania kleszczy Do usunięcia kleszcza ze skóry można również użyć specjalnych narzędzi. Najbardziej znane to: pęseta – należy umieść ją blisko skóry, objąć głowę kleszcza i pewnym ruchem wyciągnąć go z ciała. kleszczołapka – urządzenie działa na zasadzie dźwigni. Kleszcza należy chwacić w rowek w kształcie litery V i usunąć ruchem do przodu i do góry. lasso – pętlę urządzenia należy nałożyć na kleszcza, blisko skóry i zaciągnąć poprzez zwolnienie sprężyny w urządzeniu. Ruchem w górę należy usunąć pajęczaka. W trakcie usuwania kleszcza narzędzia powinny być ustawione pionowo. Czubek przyrządu musi znaleźć się blisko skóry. Takie ułożenie ułatwi pionowe wyciągnięcie pajączka. Po każdorazowym usunięciu kleszcza należy sprawdzić, czy w ciele nie pozostały jego resztki. Jeżeli tak się stało, nie należy się przejmować, ponieważ organizm samoistnie wydali martwego kleszcza ze skóry. Niektóre źródła wskazują, że warto jednak usunąć resztki kleszcza ze skóry. Kleszcz pod skórą Co jeśli w trakcie wyciągania, kleszcz urwie się i jego fragment zostanie pod skórą? Jak wygląda kleszcz pod skórą? Należy podjąć próbę wyciągnięcia kleszcza w całości. Korzystanie z narzędzi przeznaczonych do wyciągania kleszczy, minimalizuje ryzyko urwania kleszcza. W przypadku, gdy zostanie fragment kleszcza pod skórą, możemy spróbować go usunąć przy pomocy dostępnych sterylnych narzędzi, a w przypadku, gdy okaże się to niemożliwe, warto skonsultować się z lekarzem. Kleszcz pod skórą zazwyczaj widoczny na zewnątrz jest jako resztki kleszcza (zwykle część głowowa kleszcza) w miejscu ukąszenia. W miejscu ukąszenia zazwyczaj, szczególnie jeśli zostają resztki kleszcza w skórze, skóra jest zaczerwieniona, jednak zazwyczaj nie jest to rumień, który pojawia się od kilku do 30 dni po ukąszeniu. Często otrzymujemy również pytanie, czy urwany kleszcz żyje, tj. czy po urwaniu głowy kleszcza, może on nam dalej zagrażać w domu? Po oderwaniu części głowowej od odwłoka, kleszcz zostaje uśmiercony. Warto jednak pamiętać o tym, że takiego urwanego kleszcza można zbadać i wykluczyć tym samym zakażenie boreliozą. W przypadku kiedy nie decydujemy się na badanie kleszcza, warto kleszcza bezpiecznie utylizować np. spuścić w toalecie. Kleszcz w ciele – niewłaściwe metody usuwania kleszczy ze skóry Wkoło usuwania kleszczy z ciała narosło wiele mitów, nadal popularne są metody, które mogą zwiększać ryzyko zakażenia. Jest kilka czynności, które są całkowicie zabronione. Oto one: Kleszcza w żadnym wypadku nie można zdrapywać. W trakcie zdrapywania można oderwać odwłok, a to spowoduje wylanie się wnętrzności do organizmu i może być przyczyną wielu poważnych chorób. Kleszcze nie powinno się również wyciskać. Można urwać tylko kawałek pajęczaka, reszta nadal pozostawi w ciele i będzie stanowić poważne zagrożenie. Pasożyta nie można smarować tłuszczem ani innymi substancji. Pod ich wpływem pajęczak może zwymiotować, a toksyczne substancje znajdujące się w wymiocinach, dostaną się do ciała żywiciela. Przy wyciąganiu powinno unikać się łapania za odwłok kleszcza, gdyż zwiększa to prawdopodobieństwo zakażenia popularne jest również przypalanie kleszcza, smarowanie lakierem do paznokci. To sposoby, o których lepiej zapomnieć. Zamiast pomoc w pozbyciu się kleszcza, mogą przyczynić się rozwoju chorób odkleszczowych. Jak uchronić się przed ukąszeniem? W walce z kleszczami najważniejsza jest profilaktyka, która pozwala uniknąć groźnego w skutkach ukąszenia. Oczywiście nie trzeba rezygnować ze spacerów po lesie czy przebywania w parkach, ale warto poznać metody, które zminimalizują ryzyko ukąszenia. Podstawowe z nich to: Odpowiedni strój – na wycieczkę do lasu, parku czy nad jezioro warto założyć strój, który umożliwi szybkie wykrycie pajęczaka. Niezbędne są długie spodnie, koszulka z długim rękawem, a także nakrycie głowy oraz chusta na szyję. Spodnie warto wciągnąć w skarpetki lub buty, co utrudni przedostanie się pajęczaka na ciało. Najlepiej, aby ubranie było w jasnych kolorach, dzięki temu łatwiej będzie zauważyć wroga. Środki odstraszające kleszcze – przed spacerem należy spryskać ciało i odzież środkiem odstraszającym pajęczaki. Repelenty powinny zawierać odpowiednie stężenie substancji oraz być dostawane do wieku. Dla dorosłych polecane są środki o stężeniu DEET 25-35%, a dla dzieci i kobiet w ciąży poniżej 25 % DEET. Skuteczne są również środki zawierające pikarydynę o stężeniu 15-25%. Z preparatów naturalnych polecany jest olejek z eukaliptusa cytrynowego. Dokładne obejrzeć ciało po powrocie do domu – po przyjściu do domu, należy dokładnie obejrzeć ciało. Można to zrobić samodzielnie lub poprosić o pomoc bliską osobę. Warto zwrócić uwagę na miejsce, które kleszcze szczególnie sobie upodobały. Najlepiej wziąć prysznic, by spłukać ewentualne pasożyty. Ubranie należy wytrzepać lub uprać. Szczepienie – ważnym elementem profilaktyki antykleszczowej są szczepienia, które chronią przed zachorowaniem na kleszczowe zapalenie mózgu. Szczepienie składa się z 3 dawek, zalecane jest szczególnie osobom pracującym w lesie, przebywającym na terenach o dużym zagęszczeniu pajęczaków. Choroby, które przenoszą kleszcze Część kleszczy jest nosicielami groźnych chorób. Najbardziej znanymi chorobami odkleszczowymi jest borelioza oraz kleszczowe zapalenie mózgu. Choroby przenoszone przez kleszcze są bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Dają wiele różnych niecharakterystycznych objawów, dlatego trudno je rozpoznać. Borelioza – jest najczęstszą chorobą przenoszoną przez kleszcze. Jedynym charakterystycznym objawem, który powinien skłonić do wizyty u lekarza, jest rumień wędrujący, który występuje w miejscu ukąszenia i regularnie się rozszerza. Chory może mieć gorączkę, złe samopoczucie, uczucie rozbicia i zmęczenia. W niektórych wypadkach rumień nie występuje, dochodzi do zakażenia rozsianego. Pojawia się zapalnie stawów, zapalenie mięśnia sercowego, a także dolegliwości ze strony układu nerwowego. Jeżeli choroba jest nieleczona, może dojść do kolejnych powikłań, np. przewlekłego zapalanie stawów, zapalenia mięśni i skóry. Diagnostyka oraz leczenie zaawansowanej boreliozy są trudne, proces leczenia wymaga zastosowania kilkutygodniowej antybiotykoterapii, która czasami musi być kontynuowana w szpitalu. Późno zdiagnozowana borelioza może prowadzić do wielu objawów chorobowych pochodzących w zasadzie ze wszystkich układów ciała. Bardzo ważne, aby jak najwcześniej rozpocząć leczenie, co zwiększa szanse na szybkie wyleczenie. Leczenie boreliozy w zaawansowanym stadium wiąże się z bardzo dużym wydatkiem na antybiotyki, leki osłonowe, a często również leczenie powikłań boreliozy. Długotrwała antybiotykoterapia jest niestety w wielu przypadkach konieczna, a jest ona zawsze dla organizmu bardzo dużym obciążeniem, bowiem wyjaławia niezwykle istotną dla funkcjonowania systemu immunologicznego mikroflorę jelitową. Może to także powodować rozwój mikroflory grzybiczej (np. rozrost grzyba candida). Koszty leczenia boreliozy, zwłaszcza w stadium przewlekłym są częstokroć wielokrotnie wyższe niż koszty przeprowadzonego badania pod kątem boreliozy. Kleszczowe zapalenie mózgu– początkowe objawy choroby przypominają grypę. Występuje ból głowy, gorączka, bóle stawowo-mięśniowe, ból gardła, ogólne rozbicie. W drugiej fazie choroby może dojść do zapalenia rdzenia< kręgowego, zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych. Leczenie obejmuje łagodzenie objawów i zmniejszenie stanu zapalanego. W niektórych wypadkach konieczna jest hospitalizacja, która może trwać nawet kilka miesięcy. Choroba często ma długotrwałe następstwa, leczenie może trwać całe życie. Oprócz wymienionych chorób kleszcze przenoszą również między innymi anaplazmozę, bartonelozę, babeszjozę oraz toksoplazmozę. Badania z krwi pacjenta, które możesz wykonać po wyciągnięciu kleszcza z ciała Podstawową metodą rozpoznania boreliozy są badania z krwi, wywiad z pacjentem oraz badanie potwierdzające występowanie rumienia wędrującego wraz z informacjami odnoście współwystępowania innych objawów oraz informacja potwierdzająca ukąszenie przez kleszcza. Bywa jednak, że chory nie pamięta, czy został ukąszony, nie zaobserwował charakterystycznych objawów. Sygnałem, mogącym świadczyć o zakażeniu, jest zapalanie stawów, złe samopoczucie, bóle całego ciała. Szacuje się, że borelioza ma ponad 60 różnych objawów, dlatego trudno ją rozpoznać. W celu diagnozy należy wykonać badania serologiczne i bezpośrednie, które jednak nie dają stuprocentowej pewności. Można wykonać je na NFZ, ale lekarz musi mieć przesłanki do wystawienia skierowania. Wiele laboratoriów oferuje diagnostykę komercyjnie. Badana wykonuje się po ok. miesiącu od ukąszenia, ponieważ organizm musi zdążyć wyprodukować przeciwciała. Do podstawowych badań należą: Test ELISA – to pierwsze badanie, które wykonuje się w celu wstępnego potwierdzenia boreliozy. W badaniu oznacza są przeciwciała IgG oraz IgM. Test ma ograniczoną skuteczność, bowiem ze względu na niską specyficzność może dawać wyniki fałszywie dodatnie. Test Western Blot – jest to badanie, które traktuje się jako test potwierdzenia. Zalecaniem do wykonania testu jest zazwyczaj pozytywny lub niejednoznaczny test ELISA. Badanie wykonuje się również, gdy test ELISA miał wynik negatywny test ELISA, ale u pacjenta występują liczne objawy choroby. Western Blot ma dużo wyższą skuteczność, ale minusem jest długi czas oczekiwania na wynik, ok. 6 tygodni oraz możliwość wystąpienia wyników fałszywie ujemnych. Dodatni wynik testu jest zazwyczaj równoważny z zakażeniem boreliozą, aktywnym lub przebytym w przeszłości. Wynik ujemny niestety nie wyklucza zupełnie możliwości występowania aktywnego zakażenia. Co zrobić z kleszczem po wyciagnięciu ze skóry? Warto wykonać badanie genetyczne kleszcza Badanie kleszcza pozwala na wykluczenie zakażenia boreliozą i innymi chorobami odkleszczowymi tuż po ukąszeniu. Jest to badanie genetyczne, przez co pozwala na uzyskanie bardzo pewnego wyniku. Badanie kleszcza pozwala wykluczyć chorobę jeszcze w momencie, gdy organizm nie zdążył wytworzyć przeciwciał przeciwko chorobie. Pozwala zatem na szybkie wdrożenie leczenia, podczas gdy tradycyjnie stosowane badania krwi są często nieskuteczne lub obarczone dużym ryzykiem błędu. W jaki sposób badane są kleszcze Kleszcze badane są metodą REAL TIME PCR, która pozwala na wykrycie sekwencji DNA (materiału genetycznego) specyficznej dla określonego patogenu. Technika ta jest bardzo czuła i specyficzna, a przez to wynik badania jest bardzo pewny. Badanie to umożliwia wykluczenie lub potwierdzenie obecności patogenów w kleszczu z bardzo dużą pewnością, bliską 100%. Gdzie zbadać kleszcza? Kleszcza można zbadać w Laboratorium Blumed, które działa we Wrocławiu przy ul. Klecińskiej 125. Na ten adres należy adresować wszelkie przesyłki z próbkami kleszczy do zbadania. Cena badania kleszcza zależy od zakresu wybranego badania. Garść ciekawostek o kleszczach – co warto wiedzieć o tych niepozornych i niebezpiecznych pajęczakach Czym są kleszcze i jaki jest ich cykl rozwojowy Kleszcze to małe pajęczaki, należące do podgromady roztoczy, które żyją w lasach, na łąkach i polach, wszędzie tam, gdzie występuje zmienny charakter roślinności. Cykl rozwojowy kleszczy trwa od kilku miesięcy do 2-3 lat, składa się z czterech stadiów, tzn. jaja, larwy, nimfy i dorosłej postaci kleszcze, zwanej imago. Zarówno postać dorosła, jak i larwa i nimfa mogą posilać się krwią człowieka lub zwierzęcia. Napicie się krwi jest warunkiem przekształcenia się w kolejną postać. Jak wygląda kleszcz Jak wygląda kleszcz? Dorosły kleszcz ma wielkość główki od szpilki, ale po wbiciu się w ciało żywiciela zwiększa się kilkakrotnie. Ma cztery pary odnóży oraz mocno rozwinięty aparat żądlący, który przypomina nożyce i umożliwia przebicie skóry oraz utrzymanie się na żywicielu. W aparacie znajduje się żądło z kolcami, które służy do przytwierdzenia się do ciała i umożliwia wysysanie krwi. Jakie są gatunki kleszczy Na świecie można spotkać prawie 1000 odmian kleszczy, w Europie ok. 90, a w Polsce ok. 20. Są to kleszcze twarde oraz miękkie, różniące się grubością pęcherza. Najgroźniejsze polskie odmiany to kleszcz łąkowy, kleszcz pospolity oraz obrzeżek gołębień. Wygląd kleszczy jest na tyle do siebie zbliżony, że ciężko jest odróżnić poszczególne gatunki bez posiadania specjalistycznej wiedzy. Jak długo żyją kleszcze Kleszcze są bardzo długowieczne, bowiem po jednokrotnym napiciu się krwi w warunkach laboratoryjnych potrafiły żyć nawet 10 lat bez kolejnego napicia się krwi. W środowisku naturalnym kleszcz żyje od trzech do pięciu lat. Gdzie występują kleszcze? Ulubione miejsca kleszczy to wilgotne lasy liściaste i mieszane, które stwarzają im najlepsze warunki do rozwoju. W ostatnich latach pajęczaki zadomowiły się również w parkach, ogródkach działkowych, na osiedlowych trawnikach. Kleszcze lubią przebywać na większych wysokościach, wspinają się na trawy i krzewy do 1,2-1,5 m. Spadają na ludzi, gdy ktoś przechodząc, otrze się o krzew czy trawę. Dorosłe kleszcze przesiadują na spodniej stronie liści lub na gałęziach, larwy na trawie, a nimfy na niższych roślinach. W Polsce najbardziej opanowane przez kleszcze są województwa: podlaskie, warmińsko-mazurskie, opolskie i mazowieckie. Badania dowodzą, że najwięcej zachorowań na choroby odkleszczowe notuje się w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim oraz warmińsko-mazurskim. Okres aktywności kleszczy Okres aktywności kleszczy zaczyna się wiosną, kiedy temperatura ziemi zaczyna przekraczać 5-7 stopni Celsjusza. W Polsce, w zależności od rejonu i panujących warunków atmosferycznych, jest to najczęściej marzec lub kwiecień. Największa aktywność pajęczaków przypada na przełom maja i czerwca, a także września i października. Kleszcze przestają być zagrożeniem najczęściej w okolicach listopada, kiedy temperatura ziemi spada poniżej 5 stopni Celsjusza. Niestety, wraz z ociepleniem klimatu kleszcze mogą pojawić się również zimą. W ostatnich latach obserwuje się coraz większy zasięg występowania pajęczaków. Pytania i odpowiedzi Jak wygląda swieżo wbity kleszcz?Wygląd kleszcza po wbiciu zależy od jego stadium rozwojowego. Wbita nimfa kleszcza wygląda jak małe ziarenko piasku i jest ciężko dostrzegalna. Kleszcz dorosły jest większy i przypomina małego pajączka, zaś po napiciu jego odwłok pęcznieje w charakterystyczny dla kleszczy sposób. Ile czasu kleszcz jest wbity w skórę? Po jakim czasie kleszcz jest napity?Do wysycenia kleszcza krwią wystarczy czasem kilka godzin. Czasami żerowanie kleszcza na skórze trwa nawet około trzech tygodni. Z jaką prędkością porusza się kleszcz?Kleszcze poruszają się bardzo wolno zarówno w swoim naturalnym środowisku, jak i na skórze człowieka i wbrew obiegowej opinii nie skaczą z drzew ani trawy na swojego żywiciela. Kiedy kleszcz może zarazić?Badanie przeprowadzone przez instytut Pasteura na myszach wykazało, że dorosłe kleszcze mogą przekazywać bakterie Borrelia w czasie krótszym niż 24 godziny, zaś w przypadku nimf kleszcza – w ciągu kilku godzin. W jakim tempie rośnie kleszcz?Kleszcz przechodzi w swoim cyklu rozwojowym od stadium jaja, poprzez larwę, nimfę do formy dorosłej. Pełen cykl zajmuje od 2 do 3 lat. W jakich godzinach są aktywne kleszcze?Kleszcze potrafią być aktywne przez cały dzień, jednak okres ich wzmożonej aktywności obejmuje czas od okolic godziny 16 aż do późnego wieczora. Jak długo trwa sezon na kleszcze?W zależności od panującej temperatury sezon kleszczowy trwa od przełomu marca/kwietnia do początku listopada. Co ciekawe, zdarza się, że kleszcze atakują zimą, jednak dzieje się tak rzadko. Kiedy kleszcze przestają być aktywne?Kleszcze generalnie są aktywne od przełomu marca i kwietnia do przełomu października i listopada. Okres ich największej aktywności przypada na maj oraz czerwiec. Gdzie najczęściej gryzą kleszcze?Kleszcze najczęściej gryzą w miejsca gdzie skóra jest najbardziej delikatna i miękka, a zatem: w owłosioną skórę głowy, pachwiny, zgięcia stawów, szyję i małżowiny uszne. Kogo kleszcze atakują najczęściej? Kleszcze najchętniej atakują ludzi z grupą krwi A , a najrzadziej takie, które mają grupę krwi B. W badaniach kleszcze atakowały ofiary z grupą krwi B ponad 2-krotnie rzadziej. Do czego ciągną kleszcze? Co wabi kleszcze?Kleszcze wabi temperatura ciała człowieka, zapach potu i wydychany dwutlenek węgla. Ile odnóży ma kleszcz?Kleszcze podobnie jak inne stworzenia z grupy pajęczaków mają osiem odnóży. Jakie badania zrobić po ugryzieniu kleszcza?Po ukąszeniu kleszcza najszybszym badaniem jakie możemy wykonać jest badanie genetyczne kleszcza. Pozwala ono na wykluczenie zakażenia. W dalszej kolejności można wykonać badania z krwi – test Elisa oraz Western Blot. W przypadku jeśli wystąpi na skórze rumień wędrujacy, nie ma potrzeby przeprowadzania badań – jest to bowiem charakterystyczny objaw boreliozy i oznacza konieczność wdrożenia leczenia antybiotykiem zaordynowanym przez lekarza. Powyższy artykuł jest tylko sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. W przypadku wystąpienia problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z About Latest Posts Mgr farm., absolwentka farmacji na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym, a obecnie doktorantka tejże uczelni. Osoba blisko związana z naturą, zarówno w obszarze prowadzonych badań - substancji leczniczych pochodzenia naturalnego, jak i pozanaukowych pasji - zamiłowania do podróży, jeździectwa i łucznictwa o autorze . 405 398 451 434 236 597 302 498co jeśli zostanie głowa kleszcza
